დანიელ ფიფია


10872203_1581400795408728_1869787812_nდანიელ ფიფია (1896-1924 წწ)

მეგრული ენის ბაირონად აღიარებული დანიელ ფიფია დაიბადა წალენჯიხის რაიონის სოფელ ობუჯში, პავლე და ქეთევან ფიფიების ოჯახში. ბავშობიდანვე იტანჯებოდა სნეულებით. მშობლები ადრე გარდაეცვალა და იზრდებოდა დებთან. ორწლიანი სკოლა სოფელ ობუჯში დაამთავრა, შემდეგ სწავლა გააგრძელა სხვა სკოლაშა, რომელიც მალევე მიატოვა უსახსრობის გამო. ბოლო კი დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია და მშობლიურ ობუჯში მუშაობდა მასწავლებლად. ამ დროს დაუხლოვდა ლეო ქიაჩელს, კალისტრატე სალიას. ეგნატე ფიფიას დას სხვებს და მათთან ერთად ნაყოფიერად მუშაობდა საკუთარი სოფლის კეთილდღებისათვის. წერდა მეგრულად. მის კალამს ეკუთვნის შესანიშნავი ისტორიული პოემა “ბულათია” და ფილოსოფიური ზღაპარი “ხუმლა კოჩი” (ხმელი კაცი) და ლექსები. ეწეოდა პოლიტიკურ საქმიანობას, იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1924 წელს,თსუ-ს მესამე კურსის სტუდენტი, 27 წლის დანიელ ფიფია, სრულიად უდანაშაულოდ დახვრიტეს ბოლშევიკებმა. მისი ნაწერები გაანადგურეს. ხოლო დანიელის სახელის ხსენება 80-იანი წლების ბოლომდე, ფაქტიურად, შეუძლებელი იყო. ჩვენამდე მოაღწია მისმა რამდენიმე პოემამ და ლექსებმა. 2014 წელს გამოიცა კრებული “ბორჯი”, სადაც დანიელ ფიფიას მთელი შემოქმედებაა მოთავსებული.

 

* * *
მიიჩქარის დღე და ღამე,
დროს დრო მისდევს, ბორგავს ქარი,
გაზაფხულს სდევს ზაფხული და
შემოდგომა და ზამთარი.
წელს-წელი და ისევ წელი,
აღარ უჩანს ამას ბოლო,
მე კი მაინც მარტოკა ვარ,
ობოლო და უთვისტომო.

(მეგრულიდან თარგმნა გიორგი ხულორდავამ)

* * *

მირსიალჷ დღა დო სერი,
ულჲუ გეჸუნც ბორჯის ბორჯი,
აფუნც ზარხულ ეკოთხოზჷ –
დამორჩილი დო ზოთონჯი.
წანას – წანა, კინი წანა,
ვაუღ სოთინი ეს ბოლო.
დო მა იშენ ხვალე ვორექ
უმაჸალეთ დო ომბოლო.

1922 წ.

ბორჯი

ბორჯი, ირფელ სი გობარჷ,
ულირ, რენი დო მჷმალჷ,
სო რე, ბორჯი სი ვაჸოფექ,
სო ვემჲოხე სქანი ნალჷ?
მირსიოლუქ უმუხარცქო
ირო ართი ნერო მალჷ,
სი გიჩქ, სოდე მი ჩილათე,
სო მის უღუ ნაინალჷ.
სი რშჷ თინა, მუთი ვაშჷ
მითინც ცა დო დიხა შქასჷ,
სი უჯინედჷ სარიკოსჷ –
ბჟაშე დიხაშ მოხარცქასჷ.
სი ვარენო გიჯინუნი
დიხაშ პირველ დორთაფაშა,
სი გიჯინუ პირველ სერი,
პირველ დღაში გოთანაშა.
სი მითინცჷ პატის ვაცე,
სამართალი გიღუ თინჷ,
ხვალე ართი – სქანიწკალა
მითინც ხანდა ვაუდინჷ.
კოჩი მუში მოჯგირესჷ
ჯა დო ქუას ოჸოთანცჷ,
უბადოში ცქვაფა უჩქჷ,
ჯგირცჷ თხოზჷ, ოგორანცჷ.
არძო ფირქენც, მუ ორთჷნი
ირკოჩ შხვაში უჯგუშისჷ,
ბორჯის ვაუჩქ მეფერაფა,
ირკოცს არძენც მუშუშისჷ.

დრო

დროვ, ყველა შენ გაბარია,
წარსული და მომავალი,
ყოველივე დაგივლია,
დაგიდია შენი კვალი.

წინ მიგორავ სულ ერთგვარად,
არცა ნელი, არცა ჩქარი,
იცი, ვინ სად გადამცდარა
და ვინ არის ამაგდარი.

შენოდენი ან ვინ იცის
ცესქვეშეთში სად რა არი,
შენ გიხილავს მზისგან მიწის
ჩამოწყვეტა საოცარი.

რამდენი რამ გეხსომება,
მიწის პირველაბრუნება,
პირველ ღამის უკუნება
და პირველი გათენება.

მხოლოდ შენი სამართალი
არასოდეს არა ცდება
და ალალი ნაოფლარი
არავის არ ეკარგება.

ხშირად ხალხი მოამაგეს
მოუღერებს ჯოხებს და ქვებს,
ავს რომ შეგნებულად აქებს,
რჩეულს სდევნის და აძაგებს.

ბევრი ფიქრობს, რომ მაშვრალობს
სხვა კაცებზე უკეთესად,
დრო კი არვის არა სწყალობს,
ყველას უზღავს საკადრისად.

მეგრულიდან თარგმნა კობა ჭუმბურიძემ

Advertisements

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

Connecting to %s